O υφυπουργός Εξωτερικών του Καζακστάν μιλάει στα “Υστερόγραφα” και μας… ταξιδεύει

Αθηνά Κοροβέση
Posted on July 12, 2017, 10:59 pm

 

 

[email protected]

 

Μια πόλη, μια χώρα, αμέτρητα ταξίδια του μυαλού και της καρδιάς. Το Καζακστάν πέφτει μακριά, από γεωγραφικής τουλάχιστον άποψης, δεν χρειάζονται ωστόσο παρά λίγες στιγμές με τους κατοίκους της πρωτεύουσας Αστάνα, ή “Αστανά”, όπως την προσφωνούν οι ίδιοι, για να σε κάνουν να αισθανθείς… σαν στο σπίτι σου.

Εκείνος που μας άνοιξε μια διάπλατη πόρτα στο σημερινό Καζακστάν, με φόντο το παρελθόν και οπτική το μέλλον, ήταν ο υφυπουργός Εξωτερικών της χώρας, Ρομάν Βασιλένκο, με μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη στο “αρχηγείο” του. Το μεγαλοπρεπές υπουργείο Εξωτερικών της Δημοκρατίας του Καζακστάν, στο κέντρο της Αστάνα.

Εκεί όπου χτυπάει η καρδιά μιας συναρπαστικής χώρας. Εκεί από όπου ξεκινήσαμε το ταξίδι μας.

 

Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο της διεθνούς έκθεσης “EXPO-2017”, η οποία φιλοξενείται στη καζακική πρωτεύουσα το τρέχον διάστημα, και συγκεκριμένα από τις 10 Ιουνίου έως τις 10 Σεπτεμβρίου 2017. Προσδίδοντας έτσι στη μακρινή και συνάμα μαγευτική Αστάνα, την αίγλη που την «απογειώνει». Και που την κατατάσσει σε διεθνή τουριστικό προορισμό για το φετινό καλοκαίρι.

Η σχεδόν ουτοπική Αστάνα, στη μέση της μεγάλης στέπας του Καζακστάν, έχει σημειώσει εξαιρετικά ταχεία ανάπτυξη σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Μέσα σε λιγότερο από 25 χρόνια έχει καταφέρει να οικοδομήσει εντυπωσιακά και επιβλητικά κτήρια, που προκαλούν δέος και που δεν αφήνουν κανέναν ασυγκίνητο.

Δεν είναι όμως μόνο η ταχεία ανάπτυξη της πόλης, αλλά και οι άνθρωποί της που κάνουν τη διαφορά. Οι οποίοι αποπνέουν μία σπάνια συμπάθεια και καθαρότητα βλέμματος που δεν γίνεται να μη σε κεντρίσει. Ενώ η φιλοξενία τους θυμίζει κάτι… από Ελλάδα.

Ένας εξ αυτών, και ο ένας εκ των τεσσάρων υφυπουργών Εξωτερικών της Δημοκρατίας του Καζακστάν. Ο Ρομάν Βασιλένκο όπως προαναφέρθηκε. Ο οποίος μας καλωσόρισε στο Υπουργείο Εξωτερικών του Καζακστάν, στα ελληνικά, με ένα «Καλημέρα». Αποχαιρετώντας μας επίσης στα ελληνικά με ένα «Ευχαριστώ πολύ». Ενώ κατά τη διάρκεια της συνέντευξης έλεγε και κάποιες ελληνικές λέξεις, ως λάτρης της χώρας μας, και καθώς έχει γνωστούς ελληνικής καταγωγής, όπως μας είπε. Εκτός από αυτό το απρόσμενο «καλημέρα» μας δώρισε ένα αναμνηστικό βιβλίο-λεύκωμα με τα αρχιτεκτονήματα και τα τοπία της Αστάνα, υπό τον τίτλο «Αστάνα: Aρχιτεκτονική, Μύθος, Πεπρωμένο» (“Astana: Architecture, Myth, Destiny”). Συγγραφέας του οποίου είναι ο Καναδός Dan Brown, όπως μας ανέφερε ο Υπουργός, κατ΄ αντιστοιχία του συγγραφέα του «Κώδικα Ντα Βίντσι». Καθώς ο Frank Αlbo, Επίκουρος Καθηγητής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Winnipeg του Καναδά, με ειδίκευση στην αρχιτεκτονική, τον ελευθεροτεκτονισμό, και τη δυτική εσωτερική αρχιτεκτονική, εκτός από το ότι συνέγραψε το συγκεκριμένο best seller, μας μυεί σε ένα ταξίδι εξερεύνησης. Ώστε να ανακαλύψουμε το κρυμμένο μυστικό της Αστάνα εντός του βιβλίου που θα μας δώσει το «χρυσό εισιτήριο» για ένα μοναδικό ταξίδι στην πρωτεύουσα της Χώρας της Μεγάλης Στέπας. Υποστηρίζοντας ωστόσο ότι η Αστάνα δεν σχετίζεται με τις απόψεις περί μασονίας.

Προς το παρόν, ας εξερευνήσουμε την αξέχαστη Αστάνα, με τους πεντακάθαρους και τους μεγάλους δρόμους της, μέσα από τα μάτια του Ρομάν Βασιλένκο. Ο οποίος μας απάντησε σε ερωτήματα τόσο ιστορικής φύσεως όσο και τρέχουσας συγκυρίας. Χωρίς φυσικά να παραλείψει να αναφερθεί στο γεγονός της χρονιάς για τους Καζάκους, την διεθνή τους έκθεση. Αλλά και στο βασικό θέμα του τουρισμού, που απορρέει από τη διοργάνωση της EXPO-2017.

Το κυριότερο όμως. Ο κύριος Βασιλένκο μας μίλησε για τις διμερείς σχέσεις Ελλάδας-Καζακστάν. Όχι μόνο σαν πολιτικός, αλλά και ως απλός πολίτης που λατρεύει τη χώρα μας και τον πολιτισμό της. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, ότι ανοίγοντας το βιβλίο, το πρώτο που αντικρίσαμε, ήταν ένα ρητό του Σωκράτη γραμμένο στα αρχαία ελληνικά, που προλογίζει τον αναγνώστη.

Μεταφέροντας άλλη μία φορά τις ευχαριστίες μας προσωπικά στον κύριο Βασιλένκο, στην ηγεσία του Υπουργείου Εξωτερικών του Καζακστάν και στον Πρέσβη Αλεξέϊ Βόλκοβ lexey Volkov) και στο προσωπικό της Πρεσβείας του Καζακστάν στην Αθήνα για την πραγματοποίηση της συνάντησης στη μακρινή καζακική στέπα, ας αναγνώσουμε τις απαντήσεις του Υπουργού με φόντο την καταπληκτική Αστάνα.

 

1) Κύριε Υπουργέ, η Αστάνα κατατάσσεται μεταξύ των ομορφότερων πόλεων παγκοσμίως, με εντυπωσιακά κτήρια και αριστουργήματα αρχιτεκτονικής. Πρόκειται για μία νεόδμητη πόλη με σχεδόν 20 χρόνια μεγάλης ανάπτυξης. Αληθεύει ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας του Καζακστάν, Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγιεφ (Nursultan Nazarbayev), επιστράτευσε τους πιο διάσημους αρχιτέκτονες για τα κτήρια της πόλης του;

Πράγματι, και την απάντηση θα τη βρείτε και στο βιβλίο. Όντως υπάρχουν πάρα πολλά κτήρια που έχουν σχεδιαστεί από διάσημους αρχιτέκτονες. Επί παραδείγματι από τον διάσημο Άγγλο αρχιτέκτονα Νόρμαν Φόστερ (Foster+Partners) ο οποίος σχεδίασε το Κέντρο Ναζαρμπάγιεφ (Nazarbayev Centre) και το Κέντρο Ψυχαγωγίας Χαν Σατίρ (Khan Shatyr Entertainment Centre).

Ή όπως το Μέγαρο Μουσικής (Kazakhstan Concert Hall) που σχεδιάστηκε από τον διάσημο Ιταλό αρχιτέκτονα Μανφρέντι Νικολέτι (Manfredi Nicoletti), η αρχιτεκτονική του οποίου προσιδιάζει σε ροδοπέταλα. Υπάρχουν όμως και πολλά κτίρια τα οποία σχεδιάστηκαν από Καζάκους αρχιτέκτονες. Αυτό που έκανε ωστόσο ο Πρόεδρος Ναζαρμπάγιεβ στα μέσα της δεκαετίας του 1990 ήταν να προκηρύξει διεθνή διαγωνισμό για τον σχεδιασμό της πόλης, τον οποίο κέρδισε ο Ιάπωνας αρχιτέκτονας Κίσο Κουροκάβα (Kisho Kurokawa), ο οποίος όμως δε βρίσκεται στη ζωή. O Κουροκάβα σχεδίασε το γενικό σχέδιο της πόλης της Αστάνα. Δεν γνωρίζω αν όλες οι ιδέες του λήφθηκαν εν τέλει υπόψη, αλλά το γενικό αποτύπωμα είναι δικό του.

 

2) Κύριε Υπουργέ, θα ήθελα να σας κάνω κάποιες ερωτήσεις για τη διεθνή έκθεση EXPO-2017. Ως γνωστόν, το θέμα της είναι η «μελλοντική ενέργεια». Θα μπορούσα να πω ότι είναι το πιο κατάλληλο θέμα, το οποίο ταιριάζει απόλυτα στην πόλη της Αστάνα. Ως μία ανερχόμενη δύναμη, ως η «πόλη του μέλλοντος». Με ποιον τρόπο πιστεύετε ότι η «μελλοντική ενέργεια» θα μπορούσε να συμβάλλει γενικότερα στο μέλλον της Αστάνα; 

Πρωτίστως θα ήθελα να πω ότι η οικονομία του Καζακστάν είναι αρκετά «καφέ» αντί να είναι «πράσινη». Αυτήν την στιγμή μόλις το 1% των ενεργειακών αναγκών μας προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. To υπόλοιπο 99% από προέρχεται από παραδοσιακές πρακτικές, από κάρβουνο, πετρέλαιο κίνησης. Αρκετά παλαιομοδίτικες θα έλεγα.

Επομένως, υπάρχει μία βέβαιη ελπίδα ότι μέσω της έκθεσης, θα μπορέσουμε να διαδώσουμε τη γνώση. Όχι μόνο στο Καζακστάν, αλλά και σε ολόκληρη την περιοχή. Σχετικά με τις νέες τεχνολογίες και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τις οποίες αναπτύσσουμε.

Σχέδια για το μέλλον έχουμε, και αυτά αφορούν την πράσινη οικονομική ανάπτυξη, δηλαδή το “Green Economy Concept”. To οποίο προβλέπει ότι μέχρι το 2050, το 50% των ενεργειακών αναγκών μας θα πρέπει να παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Έχουμε καλές προοπτικές για την ηλιακή και την αιολική, αλλά και για  την υδάτινη ενέργεια. Και αυτές είναι οι βιομηχανίες που θα παράγονται στο μέλλον. Όχι μόνο στην Αστάνα, αλλά και σε ολόκληρη την χώρα. Υπάρχει ήδη ένα αιολικό πάρκο κοντά στην Αστάνα, το οποίο οικοδομήθηκε από την κρατική μας εταιρία και από την αμερικανική εταιρία ενέργειας Chevron.

Θα ήθελα επίσης να τονίσω ότι στις εγκαταστάσεις της EXPO υπάρχει η πρόβλεψη για τη δημιουργία του «Κέντρου Μελλοντικής Ενέργειας» (Future Energy Centre). Το οποίο έχει ήδη οικοδομηθεί αλλά θα λειτουργήσει μόλις τα περίπτερα εκκενωθούν έπειτα από τη λήξη της έκθεσης. Tελεί υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, και σκοπός του είναι η διασφάλιση της μεταφοράς της πράσινης τεχνολογίας. Είναι ένα εκ των τριών κέντρων που θα λειτουργήσουν στις εγκαταστάσεις της έκθεσης.

Τα άλλα δύο είναι το Διεθνές Οικονομικό Κέντρο της Αστάνα (Astana International Financial Center) και το Διεθνές Τεχνοπάρκο IT Start Up (International IT Start Up Hub).

Για τη λειτουργία του Διεθνούς Οικονομικού Κέντρου της Αστάνα θα πρέπει να γίνει αναθεώρηση του Συντάγματός μας, καθώς στις ειδικές αυτές εγκαταστάσεις του θα χρησιμοποιηθεί το αγγλικό δίκαιο και η αγγλική γλώσσα με βάση το δίκαιο του εδάφους. Με Άγγλους δικαστές και δικαστήρια. Τη στιγμή που σε όλα τα υπόλοιπα χρησιμοποιείται το καζακικό δίκαιο. Ωστόσο αυτό γίνεται για να διασφαλιστεί ότι οι επενδυτές θα μπορούν να έρχονται ελεύθερα χωρίς οποιοδήποτε φόβο.

Και το τρίτο, επίσης μεγάλο κέντρο για την Αστάνα, είναι το Διεθνές Τεχνοπάρκο IT Start Up, το οποίο επίσης θα βρίσκεται στις εγκαταστάσεις της EXPO. Σε μία περίοδο που η Αστάνα δέχεται το μεγαλύτερο αριθμό τουριστών. Με τους αριθμούς να δείχνουν τριπλάσια άνοδο συγκριτικά με τον Ιούνιο του 2016.

 

3) H EXPO-2017 είναι ευρέως διαφημισμένη στα μέσα ενημέρωσης παγκοσμίως. Τί συμβουλή θα δίνατε σε όλους τους ενδιαφερόμενους που σκέφτονται να επισκεφθούν την EXPO-2017; Ώστε να τους κινητοποιήσετε περαιτέρω να ταξιδέψουν στην Αστάνα; Kαι μια ειδική συμβουλή αν θέλετε για τους Έλληνες ενδιαφερόμενους.

Να έρθουν και να απολαύσουν την ποικιλία πολιτισμών και φαγητού. Φυσικά η Ελλάδα φημίζεται για τη γαστρονομία της, και αυτό το ξέρω πολύ καλά. Όπως επίσης έχει εξαιρετικούς ταξιδιωτικούς προορισμούς. Αλλά εδώ είναι κάτι το εντελώς διαφορετικό. Επομένως η συμβουλή είναι «Προετοιμαστείτε για κάτι το εντελώς διαφορετικό». Μεγάλες στέπες, ουρανοξύστες στη μέση της στέπας, φιλόξενοι άνθρωποι.

Μιλήστε στους Έλληνες που διέμεναν στο Καζακστάν και τώρα βρίσκονται στην Ελλάδα για όλα αυτά και είμαι βέβαιος ότι θα είναι ένθερμοι και θα σας βοηθήσουν, ενθυμούμενοι και οι ίδιοι τη βοήθεια που έλαβαν από τους Καζάκους.

Ελάτε κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες διότι ο χειμώνας είναι πολύ βαρύς. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι στο Καζακστάν έχουμε τρεις μήνες ψύχους. Θεωρώ ότι είναι λάθος και ότι έχουμε εννέα μήνες με πολύ κρύο και μόνο τρεις μήνες με πολύ καλό καιρό. Ακριβώς οι τρεις μήνες της EXPO (γέλια). Η θερμοκρασία αυτούς τους μήνες φτάνει ιδανικά τους +30, +35 βαθμούς κελσίου. Αλλά έχουμε γενικά ακραία ηπειρωτικό κλίμα. Με πολύ κρύους χειμώνες και πολύ ζεστά καλοκαίρια. Με τον χειμώνα να διαρκεί 5-6 μήνες και με την άνοιξη και το φθινόπωρο να διαρκεί πολύ λίγο. Τον Οκτώβριο έχουμε ήδη τις πρώτες χιονοπτώσεις. Το κλίμα είναι σκληρό μεν αλλά προσπαθούσε να κάνουμε κάποιες βελτιώσεις. Για παράδειγμα, η Αστάνα είναι πολύ γνωστή για τους ανέμους που επικρατούν. Ωστόσο δεν είναι τόσο έντονοι όσο τα περασμένα χρόνια, καθώς έχουμε φυτέψει γύρω από την πόλη σε έκταση 80.000 εκταρίων δέντρα, τα οποία «κόβουν» τον άνεμο. Έτσι προσπαθούμε να κάνουμε κάποιες αλλαγές. Φυσικά δεν μπορούμε να χτίσουμε βουνά, αλλά τα δέντρα είναι μία πολύ σημαντική προσθήκη.

Εν κατακλείδι, επικοινωνήστε με τους Έλληνες που προέρχονται από το Καζακστάν πριν έρθετε. Προετοιμαστείτε για μία πολύ ενδιαφέρουσα περιπέτεια. Η πολιτιστική ζωή είναι πολύ ενεργή εδώ με πληθώρα εκδηλώσεων αυτούς τους μήνες.

Εάν βαρεθείτε από τις παραλίες τώρα το καλοκαίρι (γέλια) μπορείτε να δείτε κάτι άλλο. Να πάρετε το αεροπλάνο και να βρεθείτε στην Αστάνα. Δεν απαιτείται βίζα για τους Έλληνες, όπως και από όλους τους υπηκόους χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η ΕΧPO είναι επίσης ένας «μαγνήτης». Με τη συμμετοχή 115 χωρών και 22 οργανισμών, επιπροσθέτως με τα περίπτερα των εταιριών. Έτσι μία ημέρα δεν είναι αρκετή για να τα εξερευνήσετε όλα αυτά. Χρειάζονται 2 με 3 ημέρες για να δείτε όλα τα αξιοθέατα.

Οπότε επιστέφοντας στην Ελλάδα, μιλήστε με φίλους και συναδέλφους για το ότι πρόκειται για ένα πολύ ενδιαφέρον μέρος που θα πρέπει να επισκεφθούν κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες.

 

4) Tο Καζακστάν επενδύει πολύ στις διμερείς σχέσεις του με άλλες χώρες. Μία από αυτές είναι η Ελλάδα. Η Πρεσβεία του Καζακστάν στην Αθήνα κάνει γενναίες προσπάθειες προς αυτήν την κατεύθυνση. Επιπλέον, τον Σεπτέμβριο του 2016 υπεγράφη Πρωτόκολλο Συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Εξωτερικών του Καζακστάν και του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδας. Ειδικότερα, το συγκεκριμένο έγγραφο ήταν το τρίτο μέρος της Κοινής Διακυβερνητικής Επιτροπής Οικονομικής και Τεχνολογικής Συνεργασίας [Joint Intergovernmental Commission (JIC) on Economic and Technological Cooperation], και υπεγράφη από εσάς και από τον πρ. υφυπουργό Εξωτερικών της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Δημήτριο Μάρδα. Υπό αυτό το πρίσμα, ποια είναι τα μέτρα που έχουν ληφθεί για τη βελτίωση των διμερών σχέσεων Ελλάδας-Καζακστάν, ιδίως στους τομείς της οικονομίας και του εμπορίου;

Με την Ελλάδα, το Καζακστάν έχει μία ειδική σχέση, εκτός του εμπορίου. Και αυτή είναι οι Έλληνες ομογενείς. Που εστάλησαν στο Καζακστάν μετά την εκδίωξή τους από την κυβέρνηση Στάλιν. Πολλοί απόγονοι των οποίων έχουν πλέον επιστρέψει στην Ελλάδα μετά την ανεξαρτησία του Καζακστάν. Ακόμα και τώρα όμως έχουμε πολλές χιλιάδες Ελλήνων ομογενών που διαμένουν στη χώρα. Σύμφωνα με διαφορετικές εκτιμήσεις, ο αριθμός τους ανέρχεται γύρω στις 10-15 χιλιάδες. Στο παρελθόν είχαμε πολλούς περισσότερους, αλλά γύρω στις 5.000 επέστρεψαν στην Ελλάδα. Εγώ μεγάλωσα στo Σίμκεντ, στο νότιο Καζακστάν, και θυμάμαι ότι στην τάξη μου από τους 28 μαθητές, οι 3 ήταν Έλληνες. Στην πραγματικότητα, ήταν μία πολυπολιτισμική τάξη. Είχαμε Ρώσους, Γερμανούς, Εβραίους, Ουζμπέκους, Κορεάτες, Καζάκους. Οι Καζάκοι ήταν πολύ λίγοι. Επομένως είμαστε μία αρκετά πολυπολιτισμική χώρα. Ακόμα.

Και οι Έλληνες είναι γνωστοί για το επιχειρηματικό τους πνεύμα, αν  μπορώ να το θέσω έτσι. Ο πατέρας μου είχε πολλούς γνωστούς Έλληνες που ζούσαν στο Καζακστάν και είχαν πάντα αυτό το επιχειρηματικό πνεύμα. Είχαν πολύ ενδιαφέροντα επαγγέλματα, όπως καλλιτέχνες, φωτογράφοι, μηχανικοί, έμποροι και πολλά άλλα. Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό μέρος της ιστορίας μας και τώρα εργαζόμαστε για να κάνουμε τα αρχεία μας προσβάσιμα στους Έλληνες, ώστε να λαμβάνουν πληροφορίες για τους συγγενείς και τους προγόνους τους που εκδιώχθηκαν κατά τους σοβιετικούς χρόνους. Τα αρχεία αυτά θα είναι έτοιμα άμεσα, μέσα στους επόμενους μήνες, μέσα εν ολίγοις στον επόμενο χρόνο. Τώρα προσπαθούμε να τα κάνουμε προσβάσιμα υπό συγκεκριμένες συνθήκες, πάνω στο οποίο δουλεύουμε. Αυτό συνέβη και με την περίπτωση των Ισπανών αντίστοιχα, αλλά και με όσους εκδιώχθηκαν. Και η Πρεσβεία μας στην Αθήνα είναι πολύ ενεργή για την υλοποίηση αυτού του έργου.

Σε όρους εμπορίου τώρα. Το εμπόριο μεταξύ των χωρών μας ανέρχεται σε 2 δισεκατομμύρια το 2014, σε 1.2 δισεκατομμύρια το 2015 και σε 880 εκατομμύρια το 2016. Υπάρχει επομένως μία μείωση. Οι εξαγωγές μας αφορούν σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και μέταλλα. Γι΄ αυτό και οι αριθμοί είναι πολύ μεγάλοι. Ωστόσο αυτό εξηγεί και τη μείωση του εμπορίου τα τελευταία χρόνια, καθώς οι τιμές του πετρελαίου μειώθηκαν. Και μπορεί στην πραγματικότητα οι δείκτες εμπορίου να μην μειώθηκαν, σε αριθμητικούς όρους όμως η μείωση αυτή καταγράφηκε.

Αναφορικά με τις εισαγωγές μας από την Ελλάδα, αυτές αφορούν χημικά και μεταλλογενή πρότζεκτ, ρουχισμό, υπόδηση, ηλεκτρολογικά υλικά, ποδήλατα. Σε αυτό που παρατηρείται κάποια υστέρηση είναι ο τομέας του φαγητού, για τον οποίο η Ελλάδα είναι περήφανη. Αλλά υπάρχουν εξίσου πολλές προοπτικές για να επιτευχθεί αυτό. Ώστε να εισάγουμε ελιές, ελαιόλαδο, τυριά και κρασί. Πρόκειται επομένως για έναν τομέα που έχει μέλλον ανάπτυξης. Όλα αυτά τα συζητήσαμε με τον συνάδελφό μου τον κ. Μάρδα όταν ήρθε στο Καζακστάν τον περασμένο Σεπτέμβριο.

Εκείνες τις ημέρες, υπήρξαν επίσης συμφωνίες για τη συμμετοχή Ελλήνων στην ανάπτυξη του νοσοκομείου μας εδώ. Η εμπειρία των Ελλήνων επομένως χρησιμοποιήθηκε για την ανάπτυξη του νοσοκομείου μας, ένα έργο που δρομολογήθηκε από το Γραφείο του Προέδρου του Καζακστάν.

Στο πεδίο των πολιτικών σχέσεων, οι σχέσεις Ελλάδας-Καζακστάν χαρακτηρίζονται από ειλικρίνεια και διαφάνεια. Έχουμε συνεργαστεί με την Ελλάδα στο περιθώριο των εργασιών του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ). Κατά κάποιο τρόπο ακολουθούμε τα βήματα της Αθήνας στον ΟΑΣΕ. Θυμάμαι όταν το 2009 πήγα στην Αθήνα για να παραλάβω την Προεδρία του Οργανισμού, όταν ο τότε επικεφαλής ήταν ο Γιώργιος Παπανδρέου. Ό οποίος μετά ταξίδεψε στην Αστάνα για να παρακολουθήσει την Συνδιάσκεψη του ΟΑΣΕ.

Υπάρχουν επομένως μεγάλες προοπτικές για την επέκταση της συνεργασίας μας. Σίγουρα στον τομέα του εμπορίου, από αμφότερες τις  πλευρές. Καθώς το δικό μας εμπόριο αφορά κυρίως πρώτες ύλες (πετρέλαιο, φυσικό αέριο και μέταλλα), και γιατί η Ελλάδα έχει μεγάλες προοπτικές στην ανάπτυξη των εξαγωγών της προς το Καζακστάν, αναφορικά με τον τομέα του φαγητού.

Πιστεύω επίσης ότι ο τομέας του τουρισμού πρέπει να συζητηθεί περαιτέρω και να επεκταθεί. Έχετε αδιαμφισβήτητα μεγάλη εμπειρία σε αυτό, χιλιάδες νησιά, καθώς και μεγάλη ιστορία τουριστικής επένδυσης. Από την οποία θα πρέπει να μάθουμε. Πρόκειται επομένως για έναν τομέα μεγάλου ενδιαφέροντος για τους επενδυτές και από τις δύο χώρες.

 

5) Κύριε Υπουργέ, δεδομένων των χαμηλών τιμών του πετρελαίου που αναφέρατε, ποιο είναι το μυστικό της επιτυχούς οικονομικής ανάπτυξης του Καζακστάν;

Είναι γεγονός ότι διαθέτουμε μεγάλες ποσότητες πετρελαίου ήδη από την πρώτη ημέρα της ανεξαρτησίας μας. Όπως γνωρίζουμε ότι υπάρχουν πολλά παραδείγματα χωρών που κάνουν κατάχρηση των αποθεμάτων τους. Έτσι, το βασικό μυστικό, ένα «ανοιχτό» μυστικό, είναι η συνετή διαχείριση της οικονομίας μας και των πετρελαϊκών αποθεμάτων μας. Έτσι ώστε η οικονομία μας να αποφύγει τη λεγόμενη «κατάρα του πετρελαίου».

Το έτος 2000, όπου ήταν και το έτος που ανακάμψαμε μετά βίας από την κατάρρευση της Σοβιετική Ένωσης, δημιουργήσαμε το Εθνικό Ταμείο, υπό το νορβηγικό μοντέλο. Όπου αποθηκεύαμε μεγάλα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο και από άλλες βιομηχανίες εξόρυξης. Το οποίο σημαίνει ότι υπάρχει ένα συγκεκριμένο ποσό φόρων που συλλέγουμε, και σε περίπτωση που οι τιμές αυξηθούν, τα υπερβάλλοντα έσοδα πηγαίνουν σε αυτό το ταμείο, και τα οποία δεν ξοδεύουμε αμέσως. Το οποίο ονομάζεται «ταμείο των βροχερών ημερών» ή «μελλοντικό ταμείο».

Το ταμείο αυτό έχει τώρα 80 δισεκατομμύρια δολάρια, παρά το γεγονός ότι χρειάστηκε να αφαιρέσουμε χρηματικό ποσό δύο φορές, ώστε να αντισταθμίσουμε την οικονομική κρίση και να «δούμε» φως στον ορίζοντα. H πρώτη φορά ήταν το 2008-9 όταν χρειάστηκε να αφαιρέσουμε 10 δισεκατομμύρια δολάρια και η δεύτερη φορά ήταν το 2015-16 όταν χρειάστηκε να αφαιρέσουμε επίσης 10 δισεκατομμύρια δολάρια. Ώστε να υποστηρίξουμε τον οικονομικό και τραπεζικό τομέα, την γεωργία, την κατασκευαστική βιομηχανία και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Έτσι, ενώ τα έσοδα συνέχισαν να εισέρχονται στο ταμείο, τα αποθεματικά αναπληρώθηκαν. Αυτός είναι ο ένας λόγος.

Ο δεύτερός και ακόμα πιο σημαντικό λόγος, που δεν είναι σε επίπεδο οικονομίας αλλά σε επίπεδο πολιτικής, είναι η πολιτικής της ανοχής μεταξύ των εθνοτήτων και η θρησκευτική αρμονία, στις οποίες έχουμε πιστέψει από τις πρώτες ημέρες της ανεξαρτησίας μας. Όπως ανέφερα και στην αρχή, είμαστε μία ποικιλόμορφη κοινωνία. Εκπρόσωποι 130 εθνοτικών ομάδων και 18 θρησκειών ζουν εδώ. Ήταν επομένως σημαντικό να κρατήσουμε τις ισορροπίες και να διασφαλίσουμε ότι η κοινωνία είναι ειρηνική και σταθερή, και ότι όλοι θα ζουν αρμονικά με όλους. Και πιστεύουμε ότι αυτό το έχουμε επιτύχει.

Ένας άλλος παράγοντας που θα ήθελα να αναφέρω, είναι το ξεκάθαρο όραμα της ανάπτυξης. Το 1997, μόλις 6 χρόνια μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, ο Πρόεδρος της χώρας μας εισήγαγε την «Στρατηγική 2030 για το Καζακστάν», η οποία αποτυπώνει τις προτεραιότητες της χώρας μας μέχρι το έτος 2030. Μέχρι το 2012 πιστεύαμε ότι θα μπορούσαμε να επιτύχουμε τους στόχους που είχαμε θέσει και να μπορέσουμε να συγκριθούμε με τις «ασιατικές τίγρεις». Ήταν επομένως μία περίοδος άνθησης και ανάπτυξης. Ήταν η εποχή που ανακάμπταμε από την οικονομική κρίση, αλλά δεν υποφέραμε από κάποια πτώση στην οικονομία. Για πολλά χρόνια είχαμε ανάπτυξη γύρω στο 13, 10 και 9%. Τα δύο τελευταία χρόνια είχαμε ανάπτυξη 1 κα 1.5% και αυτό το χρόνο περιμένουμε ανάπτυξη 5%. Θέλω να πω επομένως ότι ο τρίτος λόγος είναι το δυνατό και ξεκάθαρο όραμα. Του που θέλουμε να είμαστε.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Πρόεδρός μας έθεσε το 2012 έναν άλλο μακροπρόθεσμο στόχο, που ονομάστηκε «Καζακστάν 2050». Που υπαγόρευε ότι το Καζακστάν θα βρίσκεται μέχρι το 2050 στις 30 πιο ανεπτυγμένες χώρες του πλανήτη. Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στις 50 πιο ανεπτυγμένες χώρες του πλανήτη. Φυσικά, πρόκειται για μεγάλο επίτευγμα, τη στιγμή που πολλοί πίστευαν ότι δεν θα επιβιώσουμε έπειτα από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Κατανοούμε τι χρειάζεται να πράξουμε σε όρους οικονομικής ανάπτυξης και οικονομικής διαφοροποίησης, αλλά και σε όρους προσέλκυσης επενδύσεων, ώστε να δημιουργήσουμε ευνοϊκό περιβάλλον για τους ξένους επενδυτές.

Το Καζακστάν είναι ήδη ο μεγαλύτερος επενδυτικός προορισμός στην περιοχή μας. Έχουμε προσελκύσει 160 δισεκατομμύρια δολάρια σε επενδύσεις, κατά κεφαλήν περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα στην περιοχή μας. Ίσως εκτός των Βαλτικών χωρών αλλά σίγουρα υψηλότερα από την Ρωσία. Καθώς έχουμε πληθυσμό μόλις 18 εκατομμυρίων. Βιώνουμε την υπογεννητικότητα, δεδομένου ότι το 1991 ο πληθυσμός μας ήταν 17.500.000. Έπειτα μειώθηκε στα 14.900.000 λόγω της μετανάστευσης και τώρα πήγε πάλι στα 18.000.000. Που είναι σαφώς μεγαλύτερος από πριν 25 χρόνια. Η μείωση αυτή προκλήθηκε κυρίως από την μετανάστευση ομογενών από τη Ρωσία, Ουκρανία, Λευκορωσία, Γερμανία και σε μικρότερο ποσοστό από την Ελλάδα και την Κορέα. Και αυτό επειδή έχουμε αρκετά ποικιλόμορφη κοινωνία. Αν περπατήσετε στην αγορά, θα δείτε τι πωλούν οι διάφορες εθνοτικές ομάδες. Θα δείτε τους Κορεάτες να πωλούν κιλά κορεατικής σαλάτας, τους Αζέρους και τους Τατζίκους να πωλούν αποξηραμένα φρούτα. Για να μην αναφέρω φυσικά τους Καζάκους και πολλούς άλλους.

Αλλά για να σας δώσω να καταλάβετε με αριθμούς, 1.5 εκατομμύρια Ρώσοι, Ουκρανοί και Λευκορώσοι ομογενείς έφυγαν από τη Ρωσία, στα μέσα της δεκαετίας του 1950 όταν ο Χρουστσόφ εξήγγειλε το «πρόγραμμα παρθενικής γης». Χιλιάδες παιδιά ήρθαν στο Καζακστάν με αυτό το πρόγραμμα. Ήταν μία ιδέα για να καλλιεργήσει μόνη της η Σοβιετική Ένωση ικανοποιητική ποσότητα σιτηρών, και εμείς ήμασταν στο κέντρο αυτής της γης. Στα ρωσικά η πόλη λεγόταν Tσελινόγκραντ (Tselinograd) που σήμαινε «η πόλη της παρθενικής γης». Και κατά τη σοβιετική εποχή, αυτή η πόλη ήταν η Αστάνα. Και αποτέλεσε το κέντρο αυτού του προγράμματος. Έτσι με αυτό το πρόγραμμα, πάνω από  εκατομμύριο Ρώσοι, Ουκρανοί και Λευκορώσοι από άλλες περιοχές της Σοβιετικής Ένωσης ήρθαν στο Καζακστάν για να καλλιεργήσουν σιτηρά. Ήταν λοιπόν τα παιδιά τους που μετά μετανάστευσαν από το Καζακστάν.

Επίσης, το 1941 περίπου 500.000 ομογενείς Γερμανοί από την περιοχή του Βόλγα [απόγονοι των Γερμανών που μεταφέρθηκαν στη Ρωσία κατά την αυτοκρατορία της Αικατερίνης Β΄ της Ρωσίας (Μεγάλης Αικατερίνης), και ακόμα νωρίτερα κατά την αυτοκρατορία του Πέτρου Α΄ της Ρωσίας (Μέγα Πέτρου)], εκδιώχθηκαν από τον Στάλιν και μεταφέρθηκαν στο Καζακστάν ως εξόριστοι. Οι απόγονοί τους, 900.000 Γερμανοί επέστρεψαν στη Γερμανία, ενώ ζουν ακόμα εδώ περίπου 200.000 Γερμανοί.

Τα βασικότερα μέτρα που έχουμε λάβει για να αποφύγουμε αυτήν την μείωση πληθυσμού, είναι το να δημιουργήσουμε τις κατάλληλες συνθήκες για οικονομική ανάπτυξη, ώστε οι άνθρωποι να συνειδητοποιήσουν τις προοπτικές και να μάθουν  ότι εδώ δεν έχει σημασία αν είσαι Καζάκος, Ρώσος ή Έλληνας. Όλοι έχουν τα ίδια δικαιώματα, τις ίδιες ευκαιρίες για να αναπτυχθούν, να μεγαλώσουν τα παιδιά τους, να επιτύχουν στη βαριά βιομηχανία ή το εμπόριο. Έτσι αυτός είναι ένας παράγοντας στον οποίο συμβάλλουμε.

Μία άλλη προσπάθεια που κάνουμε είναι να επαναπατρίσουμε τους ομογενείς Καζάκους. Δηλαδή τα παιδιά και τα εγγόνια εκείνων που μετανάστευσαν από το Καζακστάν τον 20ό αιώνα, κατά τη διάρκεια της πολύ δύσκολης αυτής περιόδου της Κολεκτιβοποίησης επί Στάλιν. Οι Καζάκοι ήταν παραδοσιακά νομάδες, χωρίς να ξέρουν πως να αναπτύξουν και να καλλιεργήσουν τη γη. Ήταν καλοί βοσκοί και είχαν αρνιά και άλογα. Toυς είχαν δοθεί συλλογικές φάρμες. Όμως μετά ξέσπασε λοιμός. Και έπρεπε να φύγουν ώστε να σωθούν. Όσοι όμως δεν μπόρεσαν, τους βρήκε ο θάνατος. Στη δεκαετία του 1930 οι Καζάκοι ήταν 4 εκατομμύρια. Αλλά μετά απέμειναν μόλις 2 εκατομμύρια. Καθώς 1 εκατομμύριο έφυγαν και άλλο 1 πέθαναν. Ήταν τραγικές εποχές. Μιλάμε για το 1932, 1933 και 1934.

Αλλά στο πέρασμα των δεκαετιών, η Σοβιετική Ένωση έστειλε εδώ πληθυσμό για να καλλιεργήσει τη γη αλλά και σε στρατόπεδα εργασίας. Δεν ξέρω αν έχετε το χρόνο να επισκεφθείτε το επονομαζόμενο Στρατόπεδο «Ακμόλα» για τις συζύγους των Προδοτών της Πατρίδας (Akmol Labour Camp for Wives of Traitors of the Motherland) που βρίσκεται πολύ κοντά, μόλις 30 χιλιόμετρα από την πόλη. Χιλιάδες άνθρωποι, επί Στάλιν, το 1937, αλλά και έπειτα το 1953, κατονομάστηκαν ως εχθροί του έθνους, εστάλησαν σε στρατόπεδα εργασίας και πολλοί πέθαναν λόγω πείνας, σκληρής δουλειάς, κακών συνθηκών, έλλειψης φαρμάκων και από πολλά άλλα.

Υπήρχαν όμως και στρατόπεδα, σαν το παραπάνω, όπου οι γυναίκες, οι αδερφές, οι κόρες αυτών των ανθρώπων εστάλησαν εκεί, ακριβώς γιατί είχαν συγγενική σχέση μαζί τους. Είναι μία πολύ στενάχωρη ιστορία. Λίγες μέρες νωρίτερα βρέθηκα πάλι εκεί μαζί με φίλους. Πρόκειται για μουσείο, αλλά μπορείς να καταλάβεις πολύ καλά πως λειτουργούσε τότε. 20.000 άνθρωποι εστάλησαν σε αυτό το μέρος στα 15 χρόνια λειτουργίας του και 8.000 πέθαναν. Έχουμε επίσης ένα ξεχωριστό κοιμητήριο για τα παιδιά που γεννήθηκαν από αυτές τις γυναίκες, και καθώς δεν μπορούσαν να έχουν την απαραίτητη περίθαλψη, απεβίωσαν. Πρόκειται για μία πολύ μελανή περίοδο, αλλά αποτελεί μέρος της ιστορίας μας. Και καθώς θυμάμαι αυτήν την ιστορία, μπορώ να πω ότι είναι από τα λίγα μέρη που έχουμε τέτοια μουσεία. Φυσικά, έχουμε πάρα πολλά μουσεία για το τραγικό παρελθόν μας. Όπως για παράδειγμα ένα μεγάλο στρατόπεδο για άνδρες κοντά στη Καραγκάντα, σε απόσταση 200 χιλιομέτρων από εδώ, προς το νότο. O Ρώσος συγγραφέας και νομπελίστας Αλεξάντρ Σολζενίτσιν (Aleksandr Solzhenitsyn), περνώντας μέρος της ζωής του σε αυτό το στρατόπεδο, έγραψε το αυτοβιογραφικό χρονικό «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ» (Gulag Archipelago). Kαθώς η λέξη «γκουλάγκ» είναι η συντομογραφία της ρωσικής λέξης γι’ αυτά τα στρατόπεδα. Φυσικά, όλα αυτά βρίσκονταν κατά μήκος της Σοβιετικής Ένωσης, στη Σιβηρία, αλλά εδώ βρισκόμαστε στη νότια Σιβηρία. Πολλοί πέθαναν στο Καζακστάν.

 

6) Πολλοί υποστηρίζουν ότι η οικονομία του Καζακστάν χρειάζεται να διαφοροποιηθεί, όχι προς την κατεύθυνση του πετρελαίου, αλλά προς τις ιδιωτικές επενδύσεις. Μπορείτε να μας συνοψίσετε την άποψή σας;

Όντως το πράττουμε αυτό. Αυτόν το χρόνο, ο Πρόεδρος ανακοίνωσε το 3ο εκσυγχρονιστικό πρόγραμμα του Καζακστάν (Third Modernization of Kazakhstan: Global Competitiveness). Είναι γραμμένο στα αγγλικά και μπορείτε να το βρείτε στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εξωτερικών και στην ιστοσελίδα της Προεδρίας. Το βασικό μήνυμά του είναι ότι χρειάζεται να αναπτύξουμε τόσο τις παραδοσιακές βιομηχανίες, καθώς αποτελούν ένα πάρα πολύ σημαντικό μέρος της οικονομίας μας (όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τα μέταλλα), όσο και να δημιουργήσουμε όλες τις κατάλληλες συνθήκες για την ανάπτυξη νέων βιομηχανιών. Όχι απαραίτητα υψηλής τεχνολογίας, αλλά βιομηχανίες που συνδέονται με τη βαριά βιομηχανία και τις παραδοσιακές βιομηχανίες, αλλά που να παρέχουν προστιθέμενη αξία, όπως πετροχημεία ή γεωργική επεξεργασία. Εμείς για παράδειγμα παράγουμε πολλά σιτηρά και κρέας. Αλλά λόγω ανεπαρκών εγκαταστάσεων αποθήκευσης, χάνουμε σχεδόν το 20% της παραγωγής. Είναι μεγάλο ποσοστό. Υπάρχουν μεγάλες προοπτικές για τη βελτίωσή του.

 

7) Αναφερθήκατε νωρίτερα στα ανθρώπινα δικαιώματα. Όπως έχω διαβάσει, τονίζονται ιδιαιτέρως στο Σύνταγμά σας.

Ναι, ακριβώς. Τονίζουμε το ότι όλοι είμαστε ίσοι. Κάτι ακόμα που θέλω να επισημάνω, είναι το Ψήφισμα για το ζήτημα της γλώσσας. Το Σύνταγμά μας τονίζει ότι και οι δύο γλώσσες θα χρησιμοποιούνται ισότιμα στους κρατικούς θεσμούς, λόγω ιστορικών γλωσσικών καταβολών, αλλά και για να αποφεύγονται διενέξεις.

 

Σας ευχαριστούμε πολύ!

Ευχαριστώ πολύ!

 

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail
Αθηνά Κοροβέση
Η Αθηνά Κοροβέση είναι διεθνολόγος. International Relations | MSc. in European Studies.