Αθηνά Κοροβέση: Ταπεινοφροσύνη και Mετριοφροσύνη… τα αναγκαία συστατικά Εθνικής Ανά(σ)τασης

Αθηνά Κοροβέση
Posted on April 15, 2017, 4:15 pm

Twitter:@AthinaKorovesi

 

Η ταπεινότητα καλό θα ήταν να αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του χαρακτήρα μας. Παντός καιρού και καταστάσεων. Πόσο μάλλον τις άγιες ετούτες μέρες που αποτελούν την επιτομή της ταπεινής σκέψης και έκφρασης συναισθημάτων.

Ταπεινοφροσύνη λοιπόν. Η ιδιότητα εκείνου που είναι εκ πεποιθήσεως ταπεινός. Όπως η ταπεινοφροσύνη του Χριστού, όταν έπλυνε τα πόδια των μαθητών του πριν το Μυστικό Δείπνο. Μία ιδιότητα, που αρκετές φορές καταλήγει σε ταπείνωση, λόγω της κακοήθειας και της ηθελημένης καταστροφικής τάσης του ανθρώπου για οποιονδήποτε άλλον (ευάλωτο και τρωτό φαινομενικά) που εκφράζεται με ταπεινότητα, ως ένα πηγαίο χαρακτηριστικό του. Μία ταπείνωση για ο,τιδήποτε “υπερβαίνει” ηθικά τον μη-έχοντα ταπεινοφροσύνη.

 

Ταπεινοφροσύνη και όχι ταπείνωση

Άλλο ταπεινοφροσύνη και άλλο ταπείνωση επομένως. Ο εξευτελισμός και η ηθική μείωση της αξιοπρέπειας κάποιου, στοιχεία τα οποία ενέχει η δεύτερη λέξη, θα πρέπει να είχαν από καιρό εκλείψει από το λεξιλόγιό μας. Όχι μόνο στις διαπροσωπικές μας σχέσεις, αλλά και σε εθνικό επίπεδο. Και λέγοντας εθνικό, εννοείται η πολιτική διάσταση των καταστάσεων. Και μπορεί σαν χώρα να έχουμε αξιόλογο ανθρώπινο δυναμικό σε όλα τα επίπεδα, η ταπεινοφροσύνη όμως δε συνηθίζεται να αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο των ανθρώπων που αναλαμβάνουν κυρίως θέσεις ευθύνης. Της πλειοψηφίας τουλάχιστον, για να μην υπάρχει και καθολική ισοπέδωση.

Πολλά αποφθέγματα έχουν λεχθεί για την ταπεινοφροσύνη, από Αρχαίους Έλληνες, από Πατέρες της Εκκλησίας, μέσα από την Αγία Γραφή όσο και από σύγχρονους εκπροσώπους των Γραμμάτων και των Τεχνών. “Τα μεν υψηλά ταπεινούν, τα δε ταπεινά υψούν” (Ο εγωισμός ταπεινώνει, η ταπεινοφροσύνη όμως υψώνει), είπε σύμφωνα με τον Διογένη τον Λαέρτιο, ο Χίλων ο Λακεδαιμόνιος, ο ένας εκ των Επτά Σοφών της Αρχαίας Ελλάδας. Ή όπως πολύ… ρεαλιστικά είχε δηλώσει ο Βενιαμίν Φραγκλίνος “Η ταπεινοφροσύνη είναι το καλύτερο κι ασφαλέστερο είδος ρεαλισμού που γνώρισα”.

 

Μετριοφροσύνη και όχι μετριότητα

Συγγενής έννοια της ταπεινοφροσύνης η μετριοφροσύνη. Όχι μετριότητα όμως. Αλλά μετριοφροσύνη. Η ιδιότητα του να μην έχει κανείς μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του. Ακούγεται προφανές, κι όμως όσοι έχουν αυτήν την ιδιότητα αποτελούν την εξαίρεση πλέον.

Κάνοντας όμως έναν παραλληλισμό λόγω των ημερών, με την ταπεινότητα και μετριοφροσύνη του Θεανθρώπου, ακόμα και μέχρι τη στιγμή που βρέθηκε “επί ξύλου κρεμάμενος”, τα δύο αυτά χαρακτηριστικά αντί να αποτελούν αναγκαία συστατικά εξόδου από το “αδιέξοδο” των δύσκολων καιρών που ζούμε, μάλλον εκλείπουν.

Σε εποχές όμως εθνικής “ταπείνωσης” θα έπρεπε ακριβώς να κυριαρχεί μία εθνική ταπεινοφροσύνη και μετριοφροσύνη που να μεταδίδεται από τους ανωτέρους (στην εξουσία) προς τον απλό πολίτη. Μη έχοντας όμως πολλά τέτοια παραδείγματα, το κίνητρο στροφής προς μία εθνική ταπεινότητα εξαλείφεται. Για ποιο λόγο κρίνεται αναγκαία όμως η εθνική ταπεινότητα; Γιατί με ταπεινότητα και φρόνηση μπορείς να πετύχεις τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα, αποπνέοντας περηφάνια και αξιοπρέπεια. Η υιοθέτηση μετριοφροσύνης ωστόσο δεν πρέπει να συγχέεται με απουσία δυναμικής, δεδομένου, ότι οι διεθνείς σχέσεις αποτελούν μία διασταύρωση εθνικών συμφερόντων. Ο επιθυμητός συνδυασμός θα ήταν οι παραπάνω αρετές μαζί με μία ορθολογική δυναμική υπεράσπισης των εθνικών θέσεων.

***

Όπως λέχθηκε ήδη, δε σημαίνει ότι η ταπεινοφροσύνη συνεπάγεται ταπείνωση και η μετριοφροσύνη μετριότητα. Η μετριότητα επιλογών κάθε άλλο παρά θεμιτή είναι, αλλά τις περισσότερες φορές αποτελεί αναγκαστική επιλογή λόγω της απουσίας μετριοφροσύνης. Και πώς συνδέονται όλα αυτά; Συνδετικός τους κρίκος είναι η υπερηφάνεια. Η εθνική υπερηφάνεια εν προκειμένω. Που αν λογιζόταν και εκφραζόταν σωστά, δεν θα οδηγούσε στην μετριότητα των επιλογών και κατ’ επέκταση στην εθνική ταπείνωση.

Όλα αυτά δεν είναι απόρροια αναγκαστικά προσώπων, αλλά κατά κύριο λόγο κουλτούρας. Μίας κουλτούρας ενδογενούς, που διαμορφώνει χαρακτήρες και συνειδήσεις. Και εν συνεχεία ανθρώπους. Διότι όποιο ποιοτικό προσόν και να έχει ένας άνθρωπος, μπορεί να καταβαραθρωθεί εξαιτίας λαθεμένων επιλογών και μεταφοράς πολιτικών μηνυμάτων, μιας και μιλάμε για τον τομέα της πολιτικής. Κάτι που αναπόφευκτα συμβαίνει και στην καθημερινότητά μας. Μπορεί ένας άνθρωπος να κατακλύζεται από πληθώρα θετικών στοιχείων, όταν όμως έρθει η στιγμή των σημαντικών επιλογών να χαρακτηριστεί από μετριότητα, ταπεινώνοντας όποιον βρει στο διάβα του. Ο χαρακτήρας και η κουλτούρα εξάλλου μας διαμορφώνουν και είναι αυτά είναι που αφήνουν το στίγμα μας, την παρακαταθήκη μας.

Το μήνυμα της φετινής Ανάστασης ας είναι το ακόλουθο, παίρνοντας ως φωτεινό παράδειγμα τόσο τους αρχαίους προγόνους μας, όσο και το καθεαυτό Αναστάσιμο μήνυμα της Ορθοδοξίας. Η ταπεινοφροσύνη και μετριοφροσύνη ας αποτελέσουν τα αναγκαία συστατικά για την προσωπική αλλά και για την εθνική ανάταση. Μία ανάταση που θα οδηγήσει τελικά στην “Εθνική Ανάσταση”.

Χρόνια πολλά!

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail
Αθηνά Κοροβέση
Η Αθηνά Κοροβέση είναι διεθνολόγος. International Relations | MSc. in European Studies