Αθηνά Κοροβέση: Αν το περιβάλλον είχε φωνή… (με όσα του κάνουμε)

Αθηνά Κοροβέση
Posted on September 13, 2017, 7:09 pm

 

[email protected]thinaKorovesi 

 

Η “εκκωφαντική” οικολογική καταστροφή από το ναυάγιο του δεξαμενόπλοιου «Αγία Ζώνη ΙΙ» στη Σαλαμίνα, έμφορτου με 2.570 τόνους καυσίμων, έλαβε απρόσμενη διάσταση. Όπως κατήγγειλαν οι κάτοικοι της Σαλαμίνας, που επλήγησαν πρώτοι από την οικολογική αυτή καταστροφή, υπήρξε καθυστέρηση της δράσης των συνεργείων απορρύπανσης. Η αξιωματική αντιπολίτευση διεμήνυσε επίσης ότι η κυβέρνηση παρέμεινε θεατής μπροστά στις δραματικές εξελίξεις. Πέραν των ευθυνών που μπορούν να αποδοθούν, το πλήγμα συνέβη.

Η ανυπολόγιστη αυτή ρύπανση αποτελεί μία από τις δυσχερέστερες συνέπειες που προκαλεί ο ανθρώπινος παράγοντας. Η χώρα μας δυστυχώς, δεν είχε και την ευνοϊκότερη, για το κύρος της, προϊστορία σε περιβαλλοντικά ζητήματα. Καθώς κατά το παρελθόν ο ανθρώπινος παράγοντας, συσχετιζόμενος με τη νομική υπόσταση των γεγονότων, έχει “συμβάλει” στο να αναδειχθεί το σοβαρό έλλειμμα αποτελεσματικής εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Που αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους λόγους συνεχούς υποβάθμισης της ποιότητας του περιβάλλοντος.

Κατά την τελευταία δεκαετία, η Ελλάδα “άλλαξε” πολλά πρόσωπα όσον αφορά στην περιβαλλοντική νομοθεσία. Σύμφωνα με σχετικές, με την εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας στη χώρα μας, εκθέσεις της WWF Ελλάδος, αποδεικνύεται πως διαφορετικά υπουργεία εξαπέλυαν έναν καταιγισμό από πρωτοβουλίες κατάργησης της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, με πρόσχημα την κρίση, με πρόταγμα τη γρήγορη ανάπτυξη και την προσέλκυση νέων επενδύσεων, και προκάλυμμα τις μνημονιακές υποχρεώσεις. Ενώ ταυτόχρονα υπήρξε αλλοίωση της χωροταξικής νομοθεσίας, ώστε να προσελκύονται μεγάλες επενδύσεις με ταχείες διαδικασίες.

Το Άρθρο 24 του Συντάγματος της Ελλάδας, περιέχει σαφέστατη επιταγή για την προστασία του περιβάλλοντος ως κοινού αγαθού. Στην παράγραφο 1, αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι «Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωµα του καθενός. Για τη διαφύλαξή του το Κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει ιδιαίτερα προληπτικά ή κατασταλτικά µέτρα στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας».

Βασικός νόµος για το περιβάλλον είναι ο Ν. 1650/1986 «για την προστασία του περιβάλλοντος». Σύμφωνα με το Άρθρο 1, «Σκοπός του παρόντος νόμου είναι η θέσπιση θεµελιωδών κανόνων και η καθιέρωση κριτηρίων και µηχανισµών για την προστασία του περιβάλλοντος έτσι ώστε ο άνθρωπος, ως άτοµο και ως µέλος του κοινωνικού συνόλου να ζει σε ένα υψηλής ποιότητας περιβάλλον µέσα στο οποίο να προστατεύεται η υγεία του και να ευνοείται η ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. Η προστασία του περιβάλλοντος, θεµελιώδες και αναπόσπαστο µέρος της πολιτιστικής και αναπτυξιακής διαδικασίας και πολιτικής, υλοποιείται κυρίως µέσα από το δηµοκρατικό προγραµµατισµό».

Eνώ σε κοινοτικό επίπεδο, «Βασική υποχρέωση των κρατών-μελών της ΕΕ αποτελεί η προστασία του περιβάλλοντος και η ενσωµάτωσή της στις επί µέρους πολιτικές τους», σύμφωνα με το Άρθρο 191 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ.

Όλα τα παραπάνω, καθιστούν προφανές, ότι η προστασία του περιβάλλοντος απολαµβάνει αναγνώρισης και ενσωµάτωσης στο θεσµικό πλαίσιο τόσο της Ελλάδας όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έτσι, η προστασία και αναβάθµιση του περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση της χώρας, όπως αυτή εξειδικεύεται στις διάφορες οδηγίες της Ένωσης και στα αντίστοιχα εθνικά νοµοθετήµατα.

Όπως προκύπτει όμως, η Ελληνική Δημοκρατία έχει παραβιάσει ουκ ολίγες φορές την περιβαλλοντική νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είτε με παράβαση των αντίστοιχων οδηγιών, είτε με μη έγκαιρη ενσωμάτωση της νομοθεσίας στο εθνικό δίκαιο, με αποτέλεσμα την καταδίκη της από το Δικαστήριο της ΕΕ.

Οι λόγοι αφορούν κυρίως στην καθυστέρηση της εναρμόνισης του εθνικού δικαίου µε το ευρωπαϊκό, αποτέλεσμα του οποίου είναι η βεβιασµένη ενσωµάτωση της ευρωπαϊκής νοµοθεσίας στο εθνικό δίκαιο µε ασαφή ή περίπλοκα και δυσεφάρµοστα νοµοθετήµατα. Ακόµα όµως και όταν ενσωµατωθεί κάποια οδηγία, η εφαρµογή της γίνεται περίπλοκη λόγω της παραποµπής σε µελλοντικές υπουργικές αποφάσεις ή προεδρικά διατάγµατα, αλλά και της αδυναµίας της διοίκησης να την παρακολουθήσει, να συντονίσει τις συναρµόδιες αρχές και να ελέγξει τις παραβάσεις.

Έτσι, η χώρα μας “κέρδισε διάκριση” στον τοµέα της κοινοποίησης µέτρων εναρµόνισης µε τις οδηγίες για το περιβάλλον, κατέχοντας πολύ χαμηλή θέση µεταξύ των κρατών-µελών της ΕΕ.

Το τρέχον καταστροφικό έργο του ανθρώπινου παράγοντα, στο οποίο “πρωταγωνιστεί” αυτήν την στιγμή ο Σαρωνικός Κόλπος, δημιουργεί πέραν από (αναπάντητα) ερωτήματα, έναν έντονο προβληματισμό. Πρωτίστως για την βιοποικιλότητα της περιοχής και για την ποιότητα της ζωής των κατοίκων, αλλά στη συνέχεια, και για το μέλλον της εγχώριας, αλλά και παγκόσμιας εικόνας του περιβάλλοντος.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, όπου ο τουρισμός αποτελεί το συγκριτικό μας πλεονέκτημα, τέτοιες εικόνες, που έχουν κάνει ήδη τον γύρο του διαδικτύου παγκοσμίως, αποτελούν πλήγμα σε οικονομικούς, αλλά κυρίως σε όρους… κύρους. Που σε συνδυασμό με το “τραχύ” παρελθόν μας, το ενδεχόμενο μίας καταδίκης από την Ευρωπαϊκή Ένωση θα ερχόταν σαν… το “κερασάκι στην τούρτα”. Ώστε να “πλουτίσει” αυτό το ιστορικό μας, που μόνο περήφανους δε θα μπορούσε να μας κάνει ως κράτος.

Σαφέστατα, το συμβάν της Σαλαμίνας, θα μπορούσε να είχε πραγματοποιηθεί οπουδήποτε στον κόσμο. Ο παράγοντας της νοοτροπίας ωστόσο, που απορρέει και από το εν λόγω  περιστατικό, δεν αφήνει και πολλά περιθώρια στη κοινή λογική. Που σε συνδυασμό με τις όποιες καταγγελίες, κατατάσσει την (κατά τα άλλα ευρωπαϊκή) χώρα μας, αναμφιβόλως, σε μία (αέναα) έντονα δυσχερή θέση.

 

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail
Αθηνά Κοροβέση
Η Αθηνά Κοροβέση είναι διεθνολόγος. International Relations | MSc. in European Studies.